kozmofol

islam bahçesi ve 8

Posted in bahçe tarihi, islam bahçesi by enip on 09 Eki 2011

Tez çalışmasına başladığımda konum Japon ve Türk Bahçeleri’nin karşılaştırmalı okumasıydı. Konu sonra kaçınılmaz bir şekilde değişti ve bu yüzden Türk-Osmanlı ve İslam bahçeleri kapsam dışı kaldı. Ama elimde de ciddi bir araştırma kaldı. İşte küçük bir parça:

….

Kutsal kitapta vaat edilen mekân olan cennetin sekiz bahçeden oluşması ve altından akan dört ırmak İslam bahçelerine ilham kaynağı olmuştur. Cihar bağ şemasındaki dört kanallı sistem buna örnek olduğu gibi, 4 ve 8 rakamlarına bahçe planlarında oldukça sık rastlanır. Bu rakamlardan 4 insanı ve dünyayı, 8 ise yaşamı simgeler (Bornovalı, 1999). Cennetin 8 bahçeden oluşması ve sekiz rakamının önemini Schimmel (1976), 2 olasılıkla yorumlar. Birinci olasılık 55. sure’de anlatılan iki adet ikişer bahçe anlatısında idealize edilmiş kusursuz mekânın rakamı olabileceği üzerinedir. İkinci olasılığı ise cehennemin 7 katlı olması ve Kuran’a göre Allah’ın merhametinin öfkesinden bile daha büyük olması ile ilişkilendirir Schimmel. Sebebi ne olursa olsun sekiz rakamı İslam mimarisinde olduğu gibi bahçelerin planlarında ve kapsadıkları yapılarda da belirleyici olmuştur. Kimi zaman cennet bahçesinin cennetten bile üstün olduğunun, planlarda 9 terasın kullanılmasıyla vurgulandığına da rastlanır. Sedat Bornovalı, rakamlarla mekanlar arasındaki ilişkiyi Kuran referansları üzerinden şöyle açıklar.

“’Yedi iklim dört bucak’, ‘dört bir yanda aramak’ ve benzeri ifadeler evrenin hangi sayıyla kavrandığını çok güzel ifade eder. Yönlerin, cennetin nehirlerinin, mevsimlerin, Hıristiyan inancında haçın kollarının, incilcilerin dört tane olması tümüyle buna örnektir.”

Değişim, geçicilik ve kalıcılık İslam’ın dünya görüşünün temel yaklaşımlarını oluşturur. Bu yaklaşımlar sanatın ve yaratıcılığın her alanına yansımış, ilham kaynağı olmuştur. İslam sanatında bu yaklaşımın, estetiğin ve dünya görüşünün mimari ve sanata yansımasını Jale Nejdet Erzen (2007) şöyle açıklar:

“İslam’da dünya görüşü, onun sabitlenmiş ya da durağan olduğuyla ilgili hiçbir varsayımı içermez. İslam estetiğinde bir sanat eserinin; bir değer olarak amaçladığı kesin bir son hali ya da son sözü bulunmaz. Mimaride de mekânlara sabit işlevler verilmez. Mimarlık ışığa ve işleve göre sürekli değişir kabul edilir; bir kimsenin mekândaki hareket hali aynı zamanda onu yaşama ve dönüştürme halidir de. Mekânın sürekli dönüşebilirliği de bir değer olarak kabul edilir. Benzer durumlar resimde, görsel imajların da yapılışında ve algılanışında geçerlidir. Çeşitli farklı bakış açıları, minyatürlerde açıkça görüldüğü üzere peyzaj ve kent görüntüleri çizerken de görülebilir.”

….


Bornovalı, S., 1999. İslam Dünyasında Bahçe ve Evren Anlatım, Yüksek Lisans Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Erzen, J. N., 2007. Islamic Aesthetics: An alternative way to knowledge, The Journal of Aesthetics and Art Criticism, Vol: 65, no: 1, p. 69-75.

Schimmel A., 1976. The Celestial Garden in Islam, The Islamic Garden, p. 13-39, Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture, IV, Washington DC.

Reklamlar

Bir Yanıt

Subscribe to comments with RSS.

  1. bilinmeyen said, on 10 Eki 2011 at 06:40

    çok iyiymiş..


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: